Joseba Segura eta euskerea

 El Correo egunkariak, uztailaren 5eko bere edizioan, Bilboko Elizbarrutiko gotzain den Joseba Segurari egindako elkarrizketa bat argitaratu zuen, Elizbarrutiaren buru bost urte bete dituela gogoan izanik. Elkarrizketan hainbat gai jorratzen dira (emakumearen betebeharra, etorkinen presentzia gero eta ugariagoa, honek identitate euskaldunean izaten ari den eta izango duen eragina, Beloradoko auzia ...), baina izenburutik bertatik hasita,  ("Oraindik ez dago askatasunik euskararen etorkizunari buruz hitz egiteko, tentsioak eragiten dituelako") euskara bera eta azken boladan bere inguruan sortu diren tentsioak dira mintzagai nagusietako bat. 

 

Izenburuaren aukeraketa (Josebaren esaldi baten erreprodukzioa) badakigu kazetariak edo egunkariak berak egiten duela, baina seguruenik Josebaren beraren oniritzia izango zuen (edo hala pentsatu nahi dut), baina ez dago dudarik oso inpaktantea dela eta garai ez hain onak dakarzkigula gogora, zeinetan jokoan zegoena hizkuntza bera baino garrantzitsuagoa zen, alegia, bizitza bera. Eta garai hartan badakigu nori egozten zitzaion askatasun-falta (beldur) horren ardura. Beraz, izenburu-baieztapen horrek berberak nolabaiteko ardura, salaketa suposatzen du tentsio horren eragiletzaren inguruan. Eta horrekin batera, benetan dago askatasun-falta euskararen etorkizunari buruz hitz egiteko? Azken gertakarien inguruan (PAU-USaP. Hizkuntza eskakizunen inguruko dekretu-aldaketa ...) ez ote dira entzun alde guztietako iritziak? Eta ez ote dira izan ozenagoak Bizkaiko komunikabide nagusian (elkarrizketa argitaratu duen berbera) azaltzen zirenak? Hori bai, testuinguru honetan Segura gotzaina jabetzen da muturreko bi posizio badirela: euskara albo batera uztearen aldekoak eta euskara sendotzeko eta indartzeko konpromiso eta politika jakin baten aldekoak. 

Horren erdian ondo deritzot Elizari (Euskal Elizari) aurreikusten dion elkarrizketaren eta zubigintzaren aldeko lana, beste gai askotan ere bete beharrekoa. Baina honekin batera, ontzat edo saihestezintzat ematen du euskal identitatean gerta litezkeen (bere ustez gertatuko diren) aldaketak. Kontu honetan ñabardura bat egin nahiko nuke: saihestezina izango da, nire ustez, identitate hori bizi izateko edo ulertzeko erak, baina edonola ere, euskara beti izango da identitate horren oinarri sendoa. Eta Euskal Elizak beti egin beharko luke horren aldeko lanean, beti ere kontuan harturik tokian tokiko errealitate soziolinguistikoa, inor bazterrean utzi gabe.

Eta azkenik azpimarratu nahiko nuke Joseba ohiko topiko erraz batean erori dela: euskara hizkuntza zaila dela, are zailagoa hitz egitea... Baina beste baieztapen arriskutsu bezain desegoki batekin: hau guztia bakarrik lortu ahal dutela txikitatik etxean euskaraz bizi dutenek, gainontzekoei "ahalegin izugarria" eskatzen dielako. Baieztapen hau desegokia bezain arriskutsua izan daiteke bizi dugun garaiotan nolabait zuritzen duelako egunotan PAUren inguruan gertatzen ari dena. 

Beraz, askatasuna egon badago euskararen etorkizunari buruz hitz egiteko; eta euskararen etorkizunerako bermerik handiena, hizkuntza politika egoki eta ausart batekin batera, euskal herritarron jokabide eta konpromisoa  da, Elizako arduradunen jarrera eredugarrietatik hasita. 

Beste erantzun batzuk:

https://www.religiondigital.org/opinion/berpiztu-kristau-taldea-responde-joseba-segura-obispo-bilbao-mujeres-vicarias_1_1460064.html

Tentsioa

Onintza Enbeita

Arrazolako elizpeko horma batean irakurri daitekeenez, Anbotopeko eliza horretan eman zen lehenengoz munduan meza euskaraz, 1959an. Ordura arte latinez edo gaztelaniaz izaten zen meza. Gero ere, ez ziren eliza guztiak batera euskaldundu. Gure gurasoak umeak zirenean, asko ziren oraindik latinezko mezak; baita errezoak ere. Pentsatzen dut gure aitona-amonek ez zutela ideiarik ere izango esaten ari zirenaren gainean, baina errepikapenaren errepikapenez ikasi egin zutela haienak ez ziren hizkuntzetan errezatzen. Orain, 2026an, Bilboko gotzainak esan du euskararen etorkizunaz hitz egiteak tentsioak sortzen dituela oraindik. Nik ulertzen dut gizon hauek ez daudela ohituta tentsiodun elkarrizketak izatera: abade direnetik dakite inork ez diela sermoian erreplikarik egingo. Horrek ohitura txarrak sortzen ditu, ordea, eta tentsioa sortzen duten gaiez ere berba egin behar da.

Bizkaian elizara joaten den jendearen zati handi batek jakingo du euskaraz. Beste zati bati ez zaio euskara arrotza izango, eta beste askok gure aitona-amonek latina ikasi zuten moduan ikasi dezakete euskaraz errezatzen. Ez dakit nahita egiten duten edo ez, baina irudipena dut tentsioak sortzen dituztenak elizako kargudunak izaten direla gurean, eta ez erabiltzen duten hizkuntzagatik. Ezta fedeagatik ere. Gehienetan haien ideologia izaten da arazoa.